Kalecik Atıksu Arıtma Tesisi

Kalecik Arıtma Tesisinin yapımına 2009 yılı Ağustos ayında başlanmış olup, tesisin inşaatı 240 günde tamamlanmıştır. Bu tesis 3 kademe olarak planlanmıştir. İnşa edilen 1. kademenin günlük olarak arıtabileceği atıksu miktarı 2.500 m3’tür. Arıtma tesisi Uzun Havalandırmalı Aktif Çamur Sistemine göre projelendirilmiştir. İlerleyen yıllarda tahmin edilen nüfus artışına bağlı olarak tesisin kapasitesi önce 68.000 nüfusa, daha sonra da 160.000 nüfusa hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştır. Kalecik Atıksu Arıtma Tesisi’nde Kalecik İlçesinin atıksularının arıtılması planlanmıştır. Arıtma Tesisinde arıtılan atıksu, Uludere’ye deşarj edilmektedir.

http://www.aski.gov.tr/Yukle/Resim/kalecik.jpg

Atıksu Debisi ve Proje Yükleri
Arıtma tesisinin projelendirilmesinde aşağıdaki proje yükleri kullanılmıştır.
 
 
PARAMETRE DEĞER
Nüfus 20.000 kişi
Debi 2.500 m³/gün
Kimyasal Oksijen İhtiyacı, KOI 642,0 mg/l
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı, BOI 321,0 mg/l
Askıda Katı Madde, AKM 361,0 mg/l
Toplam Azot, N 64,0 mg/l
Toplam Fosfor, P 12,0 mg/l
pH 6-9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Atıksuların arıtılması için seçilen proses aşağıdaki kısımlardan oluşmaktadır:
 
• Fiziksel Arıtma
- Giriş Yapısı (Elle temizlemeli ızgara)
- Mekanil Temizlemeli Kaba ve İnce Izgara
- Kum ve Yağ Tutucu
- Çökeltme Havuzu

• Biyolojik Arıtma
- Anaerobik Havuz
- Havalandırma Havuzu

• Çamur Susuzlaştırma
- Çamur Susuzlaştırma (Dekantör) ve Süzüntü Suyu Terfi Merkezi
- Çamur Geri Devir Terfi Merkezi

GİRİŞ SU ALMA YAPISI
Atıksu kendi cazibesi ile giriş su alma yapısına gelir. Bu yapıdan atıksu arıtma tesisine yada taşkın ve sürgülü kapakların kapatılması ile by-pass hattına verilir. Ayrıca 2.ve 3. Kademe için bir önünde kapak olan bir çıkışta yedek olarak bırakılmıştır.
Adet : 1
Yapı Boyutları
Kanal genişliği : 0,60 m
Kanal boyu : 2,60 m
Kanal yüksekliği : 1,75 m
Su yüksekliği : 0,35 m
 
KABA IZGARA
Giriş yapısından cazibe ile ızgara ünitesi girişine gelen atık su, mekanik temizlemeli kaba ızgaralardan geçerek, kağıt, bez, plastik gibi büyük parçalardan ve diğer küçük katı partiküllerden arındırılır.
 
Kaba Izgara Tasarım Kriterleri:
 
Adet : 2
Izgara Tipi : Çubuklu
Çubuk Kesiti : 50 x 10 mm lama
Su Debisi : 2492 m3/saat
Çubuk Aralığı : 3 cm
Temizleme Sıklığı : İşletmede belirlenecek
Temizleme Aparatı : Tırmık
Tarak Tahrik Şekli : Manuel
Katı Madde Uzaklaştırma : Delikli Kova / Konveyor Bant / Konteyner
Kanal Genişliği : 30 cm
Kanal Derinliği : 75 cm
Kanal Boyu : 200 cm

İNCE IZGARA
Daha sonra yine mekanik temizlemeli ince ızgaralardan geçerek burada kaba ızgaradan geçen daha küçük çaptaki pislikler temizlenir. Izgaralar, 1’er asıl ve 1’er yedek olmak üzere 2 adet yapılmış ve düz beton kanallara yerleştirilmiştir. Gelen debiye göre ya da arıza durumunda gerektiğinde kapatılmak üzere kanalların giriş ve çıkışı sürgülü kapak ile donatılmıştır.
Izgaralar, kanala monte edilmiş bir fark seviye ölçer cihazından kumanda alarak su giriş yönünde su seviyesi yüksekliğinde mekanik ızgara sıyırıcısı ile otomatik olarak temizlenmektedir. Izgaralarla aynı zamanda ızgara atıkları bant konveyörü de harekete geçerek atıkları konteynır’a dökmekte ve uzaklaştırmaktadır.

İnce Izgara Tasarım Kriterleri:
 
Adet : 2
Izgara Tipi : Zincir tahrikli ince ızgara
Su Debisi : 2492 m3/saat
Çubuk Aralığı : 1 cm
Çubuk Kesiti : 50 x 10 mm lama
Temizleme Sıklığı : Zaman rölesi ve Ultrasonik tip fark seviye ölçer
Temizleme Aparatı : Elektrik motoru tahriği ile çalışan sıyırıcı tırmık
Redüktör Gücü : 1,10 KW
Tarak Tahrik Şekli : Redüktör tahrikli
Katı Madde Uzaklaştırma : Zincir Palet / Konveyor Bant / Konteyner
Kanal Genişliği : 60 cm
Kanal Derinliği : 95 cm
Kanal Boyu : 200 cm
 
 
HAVALANDIRMALI KUM VE YAĞ TUTUCU
Kum ve yağ tutucu ünitesi 1. aşama debisi için 2 gözlü olarak inşa edilmiştir. Kanallarla taşınarak atıksu arıtma tesisine gelebilecek kum gibi malzemelerin ayrıca yağın sudan ayrılması için kullanılmaktadır. 1 asıl 1 yedek 2 adet kum tutucu blower’dan temin edilen hava ile havuzda gerekli hız sağlanmakta ve yüzücü maddeler yağ bölmesine itilmektedir. Bakım sırasında devre dışı bırakabilmek için giriş kısmında birer kapak ile donatılmıştır. Her iki bölme üzerinde hareket eden bir köprüye asılı dalgıç pompalar ile havuz tabanına çöken kum emilerek bir kum ayırıcıya basılacaktır. Kum ayırıcıda su içeriği azaltılan kum bir konteyner’a alınarak katı atık olarak uzaklaştırılacaktır. Üstten taşarak ayrılan su pompa ile sistemin başına döndürülmektedir. Kum tutucu çıkış rögarına geçen atıksu içine FeCl3 dozlaması yapılır ve atıksu anaerobik havuza geçer.
Tasarım kriterleri
Adet : 1
Kanal sayısı : 2
Hacim ( Islak ) : @ 19 m³
Kanal boyutları
En : 1,70 m /kanal
Su yüksekliği : 1,65 m
Boy : 9,00 m
Toplam yapı yüksekliği : 4,0 m

ANAEROBİK HAVUZ
Atıksu kum tutucu çıkış rögarına geldiğinde içerisine anaerobik tankta kimyasal olarak giderimi yapılacak olan fosfor için FeCl3 (demirüçklorür) dozlaması yapılmaktadır. FeCl3 (demirüçklorür) Kimya Binasında bulunan 1 asıl 1 yedek pompa ile kimya binasının hemen dışındaki 5 tonluk polietilen tank içerisinden çekilerek dozlanır. Geri devir yapılan aktif çamur, aynı şekilde kum tutucu çıkış rögarına gelir ve burada su ile karışır. Atıksu sonrasında Anaerobik Havuza geçer. Anaerobik Havuz atık suyun içerisindeki fosforun biyolojik olarak arıtılmasına yönelik ilk işlem kademesidir. Bio-fosfor tankı olarak da tanımlanan bu tankta oksijensiz koşullarda, su içerisindeki fosfor çözünür hale getirilerek biyolojik arıtma ünitesinde fosfor arıtma verimi artırılmaktadır. Havuz 2 adet mikser ile sürekli karıştırılmaktadır. Ayrıca havuz içinde ORP ölçer sistem bulunmaktadır.
Tasarım kriterleri
Adet : 1
Hacim : 300 m3
Hacim ( Islak ) : 260 m³
En : 4,80 m
Boy : 21,80 m
Yükseklik : 3,95 m
Su Yüksekliği : 4,50 m

HAVALANDIRMA HAVUZU

Yaz ve kış aylarında gelen atıksuda organik yük farkının oluşması nedeniyle işletmede esneklik sağlayabilmek için 2 adet havalandırma havuzu inşa edilmiştir. Havalandırma havuzlarının ön kısmında dağıtım rögarı ve bu rögar içinde her havuza ait sürgülü kapak bulunmaktadır. Bu yapı ile su 2 havuza eşit oranda dağıtılır ya da seçmeli olarak havuzlardan herhangi biri çalıştırılabilmektedir. Havalandırma havuzlarında, atık suyun içinde askıda tutulan mikroorganizmalar (aktif çamur) yardımı ile organik maddenin ayrışması (CO2) karbondioksit ve suya dönüşmesi sağlanır. Ayrıca seçilen havuz geometrisi ile oluşan oksik - anoksik bölgelerde nitrifikasyon ve denitrifikasyon prosesleri ile azot giderimi yapılmaktadır. Bu prosesler için gereken oksijen blower’lar vasıtasıyla temin edilir. Havalandırma havuzlarından çıkan su çökeltme tankları dağıtım yapısına geçer. Havuzlarda çözünmüş oksijen ölçümü yapılarak, oksijen seviyesi set edilen değerin üzerine çıktığında blower’lardan ikisi frekans konvertörüne bağlı olarak çalışmakta ve enerji tasarrufu yapmaktadır.
Adet :1 asıl + 1 yedek (Tek yapı içinde 2 havuz)
Yapı Boyutları (1 havuza ait)
Hacim : 2587 m3
Hacim (ıslak) : 2360 m3
En : 8,5 m
Boy : 49,80 m
Yükseklik : 7,45 m
Su Yüksekliği : 6,07 m

ÇÖKELTME HAVUZU

Havalandırma havuzlarından alınan atıksu çökeltme havuzları dağıtım yapısına verilir. 2 ayrı havalandırma havuzundan gelen atık su burada dağıtım yapısı içinde bulunan giriş rögarında birleşir buradan vana odasına buradan da birer boru ile 2 adet çökeltme havuzuna ortadan beslenen atık su, silindirik bir dağıtım yapısından çökeltme havuzuna geçer ve içindeki aktif çamur havuz tabanına çökelir.
Dairesel, radyal akışlı olarak tasarlanan çökeltme havuzu tabanı döner yarım bir köprü ile sıyrılmaktadır.
Dip sıyırıcı ile havuz ortasındaki çamur çukuruna itilen aktif çamur, buradan cazibe ile çamur geri devir terfi merkezine akar. Yüzeyinde toplanacak köpük, yağ vs. yüzücü maddeler yüzeyden sıyrılarak köpük hunisine oradanda cazibe ile geri devir terfi merkezi içindeki çamur çukuruna akar. Arıtılmış su, taşma savakları ile yüzeyden alınarak deşarj edilir.
Adet : 2
Yapı Boyutları
Çap : 12,8 m
Yükseklik : 4,45 m
Su Yüksekliği : 3,53 m
 
ÇÖKELTME HAVULARI DAĞITIM YAPISI

Adet : 1
Yapı Boyutları
En : 2,60 m
Boy : 3,70 m
Yükseklik : 4,10 m

ÇAMUR GERİ DEVİR TERFİ MERKEZİ
Çökeltme tankları Geridevir terfi merkezine giriş yapan çamur boruları önünde bulunan motorlu vanalar, çamur toplama havuzu üzerindeki armut tip seviye ölçer ile otomatik olarak kontrol edilir. Çamur toplama havuzunda 1 asıl 1 yedek olmak üzere 2 adet fazla çamur pompası, 2 asıl 1 yedek olmak üzere 3 adet geridevir pompası bulunmaktadır. Geri devir pompaları ile aktif çamur kum tutucu çıkış rögarına geri basılarak anaerobik havuz ve havalandırma havuzlarındaki aktif çamur konsantrasyonunu sabit tutulur. Fazla çamur ise ayrı pompalarla, Dekantör’e (Çamur Susuzlaştırma Binası) basılır.
Adet : 1
Yapı Boyutları
En : 5,30 m
Boy : 6,80 m
Yükseklik : 4,90 m (Çamur Biriktirme Havuzu)

ÇAMUR SUSUZLAŞTIRMA ÜNİTESİ

1 adet dekantör ve 1 adet otomatik polielektrolit hazırlama ünitesinden oluşmaktadır. Tesisten çıkan fazla çamur, dekantörde susuzlaştırılarak uzaklaştırılacaktır. Susuzlaştırma işlemini daha verimli hale getirebilmek için çamur içine polielektrolit dozlaması yapılır. Polielektrolit ile çamurun, şartlandırılarak katı floklar haline gelerek suyundan ayrılması kolaylaşır. Gerekli olan polimer % 0.5 – 0.2 oranında otomatik polimer hazırlama ünitesinde hazırlanacaktır. Polimer çözeltisi buradan, biri yedek 2 adet monopomp ile çekilerek dekantöre giden fazla çamur hattına direk verilir. Dekantörde çıkan %25 civarında katı madde içeren çamur dekantörün altından bant konveyore oradan spiral konveyor ile bina dışında bulunan konteynıra dökülür. Çamurdan ayrılan su ise dekantörden çıkan boru ile tabanda bulunan kanala oradan süzüntü suyu terfi merkezine cazibe ile gelir ayrıca tesisteki tüm kullanma suyu atıkları (WC, Banyo vs.) süzüntü suyu terfi merkezine gelir. Bu sular burada bulunan 1 asıl 1 yedek pompa ile havalandırmalı kum tutucu giriş rögarına pompalanır.
11,6 x 6 m boyutlarında, çamur susuzlaştırma ekipmanlarının (dekantör, bant konveyör, helezon konveyor, otomatik poli hazırlama ünitesi, debimetreler ) ve jeneratörün yerleştirildiği tek katlı bir binadır. Jeneratörün olduğu kısım çamur kısmından bir duvar ile ayrılmıştır. Jeneratörün olduğu kısımda ayrıca şebeke ve jeneratör elektriği dağıtım panoları ve kompanzasyon panoları bulunmaktadır. Çamur kısmında tavanda monoray vinç bulunmaktadır. jeneratör kısmında daha sonradan oluşacak ihtiyaca göre bir adet monoray (vinçsiz) bulunmaktadır.

BLOWER BİNASI
4,80 x 9,25 m boyutlarında, havalandırma havuzlarındaki oksijen sağlamak amacıyla kullanılacak olan 3 adet blower’ın bulunduğu binadır. Binanın tavanında 1 adet 5 tonluk monoray vinç bulunmaktadır.

KİMYA BİNASI
1,9 x 2,4 m boyutlarında içerisinde (1 asıl + 1 yedek ) 2 adet monopomp olan bir yapıdır. Bu binadan kum tutucu çıkış rögarı içerisine FeCl3 dozlaması yapılır. Gerekli olan kimyasal binanın hemen yanına yerleştirilen 5 tonluk polietilen tanktan sağlanır.
 
İDARİ BİNA
11 x 24 m boyutlarında, laboratuar, ofisler, mutfak, yemekhane, tuvaletler, duşlar, SCADA odası, atölye ve depo olarak kullanılacak bina tek katlı olarak inşa edilmiştir. Atölye kısmında MCC panoları bulunmaktadır.
 
TRAFO KÖŞKÜ
Tesise gelen orta gerilimdeki enerji yapı içinde trafo ile alçak gerilime düşürülür. Ayrıca mevcut tesis ve 2. kademe tesisler için kesici panoları bulunmaktadır.