Elmadağ Atıksu Arıtma Tesisi

Elmadağ İlçesi merkezi ve yakın çevresinden gelen atıksuları arıtmak üzere bölgeye 6.000 m³/gün kapasiteli ileri arıtım teknolojisine sahip bir atıksu arıtma tesisi yapılmıştır. Sistem olarak “Uzun Havalandırmalı Aktif Çamur Sistemi” seçilmiştir. Tesiste arıtılmış su, Elmadağ Deresi’ne deşarj edilmektedir.

http://www.aski.gov.tr/Yukle/Resim/atiksu_aritma/elmadag.jpg


Elmadağ Arıtma Tesisi’nin karakteristikleri aşağıda belirtilmiştir:
 
PARAMETRE
BİRİM
I. KADEME
II. KADEME
(2020)
(2030)
Eşdeğer Nüfus (EN)
kişi
47884
69545
Günlük Ortalama Debisi (Q)
m³/gün
5966
8665
Minimum Debi (Qmin)
m³/sa
168
243
lt/sn
47
68
Kurak Hava Debisi (Qort)
m³/sa
249
361
lt/sn
69
100
Kurak Hava Pik Debisi (Qprj)
m³/sa
413
600
lt/sn
115
167
Yağışlı Hava Pik debisi (Qmax)
m³/sa
502
730
lt/sn
139
203
BOI5
kg/gün
1915
2782
mg/lt
321
321
AKM
kg/gün
2155
3130
mg/lt
361
361
Toplam Azot (N)
kg/gün
383
556
mg/lt
64
64
Toplam Fosfor (F)
kg/gün
72
104
mg/lt
12
12
 
Tesisdeki üniteler aşağıda verilmiştir.
• Giriş Yapısı
• Kaba Izgara
• İnce Izgara
• Havalandırmalı Kum Tutucular
• Anaerobik Havuzlar
• Kimya Binası
• Havalandırma Havuzları
• Çökeltme Havuzları
• Çamur Susuzlaştırma Üniteleri
• Geri Devir Terfi Merkezi
• Blower Binası
• Debi Dağıtma ve Toplama Yapıları
• Trafo – Jeneratör Binası
• İdare Binası
• Tesis Giriş Binası
 
Ön Arıtma Üniteleri
Kaba Izgara Yaklaşım Kanalı
Tesise 600 mm çaplı atıksu toplayıcı hattı ile gelen atıksu tesis girişinde giriş yapısına alınmaktadır. Debi ölçümü giriş borusu üzerinde Ultrasonik debimetre ile sağlanmaktadır.
Çökelme bakımından yaklaşım kanalındaki hız 0.5 m/sn’den büyüktür.
Giriş yapısı 2 kanaldan oluşmaktadır. Bu kanallar gelen debiye göre sürgülü kapak ile devreye alınmakta veya kapatılmaktadır.
 
KABA IZGARA
Atıksu arıtma tesislerini korumak ve tıkanmaları önlemek için kaba ızgara kullanılmaktadır.
Izgara için seçilen proje kriterleri aşağıda verilmiştir.
Adet : 2 asıl
Temizleme : Mekanik
Çubuk aralığı : 3 cm
Çubuk kalınlığı, w : 1,0 cm (10 x 50 mm paslanmaz çelik)
Yatayla yapılan açı : 900
Kanal genişliği : 0,50 m (2 adet)
Izgara ve Çubuklarının Boyutlandırılması :
Izgara Sayısı : 12 adet
Izgara net genişliği : 0,38 m
Kaba ızgara önünde oluşacak hızlar :
Maksimum debide;(2. Kademe)
Qmax : 0,203 m³ / sn
Vmax : 0,56 m/sn
Minimum debide; (tek kanalın devrede olması durumda)
Qmin :0,068 m³ /sn
Vmin : 0,51
Izgara çubukları arasında oluşacak su hızları;
Vmax : 0,73 m/sn
Vmin : 0,67 m/sn
Maksimum debide kaba ızgarada oluşacak yük kaybı;
hLmax ≈ 0,0202 m
Minimum debide kaba ızgarada oluşacak yük kaybı;
hLmin ≈ 0,004 m
 
İNCE IZGARA
Adet : 2 asıl
Temizleme : Mekanik
Çubuk aralığı : 8 mm
Çubuk Kalınlığı, w : 1 cm (10*50 mm paslanmaz çelik)
Yatayla yapılan açı : 70°
Izg. Yaklaşım Kanalı Genişliği : 0.50 m
Izg. Yaklaşım Kanalı Eğimi : 1/2500 m
Çubuk sayısı (n) : 29 adet
Izgara net genişliği : b' = 0,22 m
İnce Izgara Önünde Oluşacak Hızlar:
Maksimum debide;
Qmax = 0,203 m³ / sn
Vmax = 0,45 m/sn
Minimum debide;
Qmin = 0,068 m³ /sn
Vmin = 0,42 m/sn
Izgara Çubukları Arasında Oluşacak Su Hızları;
Vmax = 1,03 m/sn
Vmin = 0,95 m/sn
Maksimum Debide Izgarada Oluşacak Yük Kaybı;
h L max = 0.15 m
Minimum Debide Izgarada Oluşacak Yük Kaybı;
h L min = 0.13 m
 
HAVALANDIRMALI KUM VE YAĞ TUTUCU
Arıtma tesisine gelen atık sularda bulunan kum çakıl ve yağ gibi maddeleri sudan ayırmak ve bunların arıtma tesisinin diğer ünitelerine geçmesini önlemek için, kum ve yağ tutucu ünitesi projelendirilmiştir. Kumun yıkanmasını ve yağların kenara toplanmasını sağlayacak bir spiral akım meydana getirmek için havuzun bir kenarı boyunca hava verilmektedir. Havuz üzerinde ileri geri hareket eden bir köprü tabandan sıyrılan kumlar konik kum toplama haznesine boşaltılır ve burada bulunan dalgıç pompa ile kumlar kum yıkayıcı helezona gönderilmektedir. Aynı sıyırıcı köprü yağları da sıyırıp yağ haznesine toplamaktadır. Yağ haznesi tabanında bulunan dalgıç pompa ile yağ vb. yüzey maddeler atık yağ toplama konteynerine verilmektedir.
Tasarım Kriterleri
Adet : 1 adet
Genişlik : W = 2.10 m
Yağ Tutucu Genişliği : bf = 0,70 m
Kum tutucu genişliği bsf : 1.40 m
Yükseklik hsf : 1.80 m
Su Yüksekliği hbel : 1.50 m
ANAEROBİK HAVUZ
Bio-fosfor havuzları atık suyun içerisindeki fosforun biyolojik olarak arıtılmasına yönelik
ilk işlem kademesidir. Bio-fosfor tankı olarak da tanımlanan bu tankta havalandırmasız
koşullar ile atık su içerisindeki fosfor çözünür hale getirilerek biyolojik arıtma ünitesinde
fosfor arıtma verimi arttırılmaktadır. Son çökeltim havuzlarından geri devredilen aktif çamur, bio-fosfor havuzuna gönderilmektedir. 4 adet anaerobik havuzda atıksuyun bekleme süresi 0,75 saattir.
Her bir havuzun hacmi için seçilen boyutlar :
hsu = 6,00 m.
L= 13 m
B= 1,5 m
r1= 1,6 m
Vseçilen =241 m3
Alan = 49.64 m2
 
HAVALANDIRMA HAVUZLARI
Atıksu arıtma tesisi prosesi olarak “Uzun Havalandırmalı Aktif Çamur” seçilmiştir. Çıkış çamuru için biyolojik proses sırasında çamurun aerobik olarak stabilizasyonu hedef alınarak
proses yapıları projelendirilmiştir. Havuz geometrisi olarak Oksidasyon hendeği seçilmiştir. Bu geometri sayesinde havuz içerisinde oluşturulacak oksik ve anoksik bölgelerde Nitrifikasyon ve denitrifikasyon prosesleri gerçekleştirilerek azot giderimi de sağlanmaktadır. Aerobik bölgede BOD5 giderimi yanı sıra nitrifikasyon prosesi (azotun önce nitrit daha sonra nitrata oksitlenmesi); anoksik bölgede ise denitrifaksyon prosesi (nitrata indirgenmiş olan azot giderimi) gerçekleşmektedir. Tesis tasarımında, tesisten bertaraf edilecek çamurun stabilizasyonu için aerobik çamur stabilizasyonu hedeflenmiştir. Aerobik çamur stabilizasyonu, nitrifikasyon ve denitrifikasyonun bir arada gerçekleşmesi için tesisin çamur yaşı ortalama 25 gün dür.
Tasarım Kriterleri
MLSSyaz = 3200 mg/lt
MLSSkış = 4000 mg/lt
MLVSSkış = 3200 mg/lt
Toplam bekleme süresi t = 43.21 saat
Çamur geri devir oranı; % R = 150
F/M oranı; 0,05 kg BOD5/kg MLSS-gün
Havalandırma Havuzu Oksijen İhtiyacı Rog = 310 kg O2/sa
Hava ihtiyacı : Q blower = 1.362 m³ hava/sa
Blower sayısı : 4 asıl + 1 yedek
Blower kapasitesi : Qhava = 1400 m³/sa
Çıkış basıncı : P = 700 mbar
Difüzör Miktarı
Hava ihtiyacı; Qh = 5.448 m³/sa
Difüzör verimi; 5 m³/sa
Toplam difüzör sayısı Nt = 1100 adet
Her havuzdaki difüzör sayısı 1100 / 4 = 275 adet
 
ÇÖKELTME HAVUZLARI
Fosfatın tekrar çözünür hale geçmemesi ve son çökeltme tankındaki istenmeyen denitrifikasyondan doğacak çamur yüzme problemini engellemek için çökeltme zamanı 2 saat olarak tasarlanmıştır.
Yüzey Alanı A : 346 m2
Yüzey hidrolik yükleme hızı qA : 1,05 m/h
Yüzeysel çamur yükü : 422 lt/m2/sa
Savak yükü : 132.69 m3/g/m
Bekleme Süresi : 3,38saat
Havuz Tipi : Dairesel
Havuz sayısı : 2
Havuz çapı (D) : 21 m
Havuz tabanı eğimi : 1/10
Çamur ve köpük sıyrıcıları dönme hızı : 2-6 cm/sn
Savak Kanal Genişliği, W : 0,60 m
 
GERİ DEVİR TERFİ MERKEZİ
Geri Devir Pompaları
Tesiste 2. kademede toplam geri devir çamuru %150 maksimum geri devir debisi dikkate
Alınarak QR = 154,00 lt/sn debili 4 asıl bir yedek düşey milli monoblok santrifüj pompa kullanılmaktadır.
Qpompa = 44 lt/sn
Hm = 11 mss.
N = 11 Kw
Fazla Çamur Pompaları
Fazla çamur için 7 lt/sn’lik, düşey milli santrifüj fazla çamur pompaları seçilmiştir. Pompalardan biri frekans konventörlü olarak seçilmiştir.
Qpompa = 7 lt/sn
Hm = 9 m
Npompa = 2.2 Kw
ÇAMUR SUSUZLAŞTIRMA ÜNİTESİ
Geri Devir terfi merkezinde bulunan fazla çamur pompaları ile çamur, susuzlaştırma binasına basılmaktadır. Her birinin kapasitesi 17 m³/saat olan 2 adet santrifüj dekantör kullanılmaktadır. Susuzlaştırma işlemini daha verimli hale getirebilmek için polielektrolit dozlaması yapılmaktadır.
 
SCADA VE OTOMASYON ÜNİTESİ
Çıkış suyu kriterlerini sağlamak amacı ile öngörülen proses tesiste öngörülen tam otomasyon ile kontrol edilmektedir. İdare binasında yer alan kumanda odasında öngörülen PLC sistemi ile proses ve proses ekipmanları otomatik olarak kontrol edilmektedir. Proses yapılarına uygun uzaklıkta öngörülen MCC panoları ile merkezden kumanda sağlanabileceği gibi local kontrolde sağlanabilmektedir. Ayrıca prosesin işletiminde senkronize çalışmaları gerekli ekipmanlar ve enstrümanlar ayrıca P&I Diyagramında detaylı olarak belirtildiği gibi sinyalizasyon anlamında bağlanmıştır.